Maarten hier: de middag waarop Sultanahmet op zijn plek viel

Ik ben Maarten. In het dagelijks leven in Utrecht sta ik voor de klas als docent aardrijkskunde op een middelbare school. Mijn werkweken bestaan vooral uit het uitleggen van tektonische plaatgrenzen, rivierdynamiek in steden en nederzettingspatronen aan pubers die meestal liever iets heel anders zouden doen. Zodra de schoolvakanties het toelaten, pak ik echter een degelijk paar wandelschoenen in en vertrek ik direct naar Istanbul. Soms reis ik alleen, soms gaat mijn partner mee. Eén vaste regel heb ik altijd: geen taxi's. Als ik een wijk niet te voet, met de tram of met de openbare veerboot kan bereiken, pas ik mijn route aan.

Mijn fascinatie begon tijdens een universitaire veldwerkexcursie over stedelijke geomorfologie. Terwijl mijn medestudenten na het primaire veldwerk vooral snel door wilden gaan, raakte ik volledig in de ban van de fysieke topografie van deze stad. Istanbul is gebouwd op heuvelruggen, dalen en diepe waterwegen die al tweeduizend jaar bepalen hoe mensen zich hier voortbewegen. Na een paar bezoeken merkte ik dat mijn mentale stadskaart vol stond met praktische details die je zelden in gelikte reisgidsen tegenkomt — zoals de plekken waar de stoep plotseling overgaat in spiegelglad nat marmer, of waar je na uren op de been rustig kunt gaan zitten zonder in een te dure toeristenval te belanden.

Onder het plaveisel bij de Basilica Cisterne

De middag die ervoor zorgde dat ik eindelijk structureel aantekeningen ging bijhouden, was fris en grijs. Ik liep al sinds het ontbijt kriskras over het schiereiland, waarbij ik de drukke verkeersaders meed en door de steegjes achter de tramrails manoeuvreerde. Mijn benen waren wel even toe aan een pauze van het straatasfalt, dus stak ik vanaf het plein over naar de Basilica Cisterne.

Zodra je vanaf de straat afdaalt in die ondergrondse ruimte, verandert je blikveld op slag. Het lawaai van de bovenstad — rammelende trams over Divan Yolu, toeterende auto's en straatverkopers — valt ineens helemaal weg. Wat overblijft is een koele, gedempte lucht en het constante gedruppel van water dat vanaf de bakstenen gewelven in de ondiepe bassins eronder valt.

Als aardrijkskundeleraar valt mij hier direct het nuchtere pragmatisme van de Byzantijnse waterbouwkunde op. Dit ondergrondse waterreservoir rust op een woud van marmeren zuilen, ooit hergebruikt uit klassieke Romeinse tempels uit het hele rijk. Wandelend over de verhoogde houten loopsteigers boven het water nam ik de tijd om de verschillende stijlen te bekijken. Sommige kapitelen zijn eenvoudig van opzet, terwijl andere juist fijn bewerkte Korinthische importstukken zijn. Ik bleef even stilstaan bij de Huilende Zuil, waarvan het oppervlak donker en klam is door het sijpelende vocht, met reliëfs die doen denken aan tranen of pauwenogen.

Achterin, in de verste hoek, leiden de vlonders je naar de twee befaamde Medusahoofden die als zuilbasis dienen. Het ene hoofd ligt op zijn kant gekanteld, het andere staat ondersteboven onder de zuilschacht. Historici twijfelen er nog altijd over of ze zo zijn neergezet om antiek bijgeloof te ontkrachten, of puur omdat de bouwers ruwe stenen blokken nodig hadden met exact die afmetingen. Terwijl ik daar in de koele schemering stond te kijken naar de lichte rimpelingen in het water, besefte ik hoeveel aangenamer een dag in Sultanahmet is wanneer je het als een korte, sfeervolle adempauze tussen langere wandelingen door benadert, in plaats van een afvinklijstje dat je moet afraffelen.

Tickets en openingstijdenBasilica-cisterne→

Langs de paleismuren naar Soğuk Çeşme Street

Weer buiten in het fletse daglicht wees mijn interne kompas me weg van de drukke tramstraat. Ik loop het liefst om de stenen flanken van de Hagia Sophia heen om het bochtige straatje langs de buitenmuren van het Topkapıpaleis te volgen. Dat massieve metselwerk houdt de wind van het water goed tegen, en op deze kasseien voelt het alsof de drukte van amper tweehonderd meter verderop niet bestaat.

Mijn einddoel was Chimney Bistro, dat pal tegen die metershoge stenen vestingmuren aan Soğuk Çeşme Street ligt. Tegen het einde van de middag, na kilometers wandelen over de stijgende en dalende hellingen van het schiereiland, is een plek met een eerlijke, ontspannen sfeer goud waard. Binnen heeft de bistro een bar van schoon metselwerk en een gemoedelijk, rustig tempo. Boven zorgt het open dak voor frisse avondlucht, terwijl de ruimte toch beschut blijft.

Ik streek neer op een houten kruk bij de stenen bar, bestelde een glas wijn en een versgebakken pide met rundvlees, en pakte mijn notitieboekje erbij. De bodem was knapperig gebakken met blazen van de hitte, hartig en precies het soort voedzame troost dat je weer op de been helpt na uren wandelen. Zittend naast de oude paleismuren, met mijn notitieboek open op de bar om wandelroutes en stille hoekjes te noteren, kreeg dit dagboekproject officieel vorm.

Het bistromenu boekenChimney Bistro, Sultanahmet→